• عید نوروز:

    نوروز یکی از بزرگ ترین و قدیمی ترین اعیاد ایرانیان است. در خراسان همه از بزرگ و کوچک، فقیر و غنی به وسع خود به آداب و رسوم نوروز پایبند و علاقه مند هستند. گندم و عدس را برای سبزی سر سفره هفت سین نم کرده، تخم مرغ ها را رنگ می کنند. خانه تکانی و نظافت منزل را انجام می دهند و لباس نو می خرند. عده ای نزدیک به لحظه ی تحویل سال به اماکن متبرکه و علی الخصوص حرم مطهر امام رضا(ع) می روند. 
    پهن کردن سفره هفت سین یکی از جذابیت های نوروز می باشد که هر کدام نماد و ریشه ای برای خود دارد. بعد از تحویل سال هم، زمان خود را صرف دید و بازدید و صله ی رحم و دلجویی از بزرگ ترها می کنند. 


    زیارت حرم مطهر و استقبال از زائران

    مشهد همواره از قدیم به دلیل وجود بارگاه مطهر حضرت رضا(ع) با سیل زائران مواجه بوده است. در گذشته مرسوم بوده که مشهدی ها به استقبال کاروانیان می رفتند و به اطعام و احسان و تیمار مسافران و زوار می پرداختن. و پس از آن نیز در منازل خود پذیرایی از آنان را به عمل می آورند. مردم مشهد معتقدند که هر آنچه دارند از لطف وجود حضرت ثامن الحجج(ع) است. اهالی مشهد در زیارت حضرت آداب و رسوم خاص خود را دارند. قبل از حرکت به سمت حرم غسل نموده و یا حداقل با وضو هستند. برای تشرف به حرم خود را معطر نموده و بهترین لباس ها را میی پوشند. با طمئنینه، آرامش، ذکر و دعا به سمت حرم حرکت می کنند. با دیدن گنبد و گلدسته ی حرم به نشانه ی ادب دست بر سینه گذاشته و اظهار ارادت نموده، به حضرت سلام می کنند. 


    عقد بالا سر حضرت:

    در باورهای مردم خراسان و مشهد است که بعد از مراسم بله برون و نامزدی جهت محرمیت، صیقه عقد در بالاسر حضرت جاری شده و بعد در یکی از محضرهای ازدواج به رسمیت برسد. در واقع بیشتر خانواده های مشهدی به یُمن همسایگی و همجواری با علی بن موسی الرضا (ع)، تأکید داشتند که حتماً عقد دختر و پسر، بالای سر حضرت یعنی در حرم مقدس امام هشتم (ع) صورت بگیرد. بنابراین در روزی که ساعت بود و شگون داشت، از طرف خانواده ی داماد و عروس تعدادی از بزرگ ترها به حرم شرفیاب می شدند و سر راه یک جلد قرآن مجید برای عروس می گرفتند و به او هدیه می دادند. عاقد دختر و پسر را عقد می کرد و از طرف خانواده ی داماد یک پیش کش به عروس داده می شد که معمولاً انگشتر بود. در زمان عقد حاضرین با دل شکسته از مولا علی بن موسی الرضا (ع) برای عروس و داماد و سایر جوانان آرزوی سعادت می کردند. بعد از عقد، عروس و داماد به زیارت می رفتند. در پای ضریح دو رکعت نماز حاجت می خواندند و از خداوند طلب خوشبختی می کردند. امروزه هنوز این رسم قشنگ بین خانواده های مشهدی رواج دارد و عقیده دارند با عنایت امام هشتم جوان های آن ها خوشبخت می شوند.
     

    پهلوانی:

    ورزش و انجام حرکات پهلوانی جزء فعالیت های اصلی روزمره ی ایرانیان در دوران باستان بوده است. طبق آموزش مذهبی آن ها، پهلوانان و مردان زورخانه در نیایش خود ابتدا زیبایی بهشت را می ستودند سپس قدرت بدنی و فکری خود را از خداوند خواستار می شدند. خاستگاه ورزش پهلوانی مکتب و مرام مولای عارفان و جوانمردان حضرت علی (ع) می باشد. پایه و اساس پهلوانی بر اساس آئین جوانمردی، فداکاری، امانت داری، خوش خلفی و پیروی از خُلق نیکوی پیامبر عظیم الشأن اسلام، فروتنی، دستگیری از ضعیفان و ایستادگی در برابر ظلم و بیداد استوار است. 


    چراغ برات:

    مردم خراسان و علی الخصوص مشهد معتقدند که در روزهای 12، 13 و14 شعبان با حضور بر مزار درگذشتگان و همچنین تشرف به اماکن متبرکه، یاد اموات را گرامی داشته و با انجام حسنات و پخش خیرات، از خداوند متعال طلب بخشش برای درگذشتگان خود می کنند. بر این اساس بسیاری از ساکنان مشهد طی این ایام حداقل در یک گورستان حاضر می شوند. افراد تنها به خواندن فاتحه اکتفا نمی کنند بلکه حتما دمی چند را به همراه دیگران بر گِرد قبر که اغلب فرش شده است می نشینند و به تناسب فصل با آب و شربت، میوه یا خرما و شیرینی پذیرایی می شوند و از دیگران نیز پذیرایی می کنند. در غروب روز 13 شعبان نیز کسانی که به تازگی عزیزی را از دست داده اند اقدام به پخت نوعی نان سنتی به نام روغن جوش- که نام دیگر آن چَلبَک و چَربک هم می باشد- کرده و آن را بین مردم تقسیم می کنند. 
     

    عزاداری مشهدی ها در سوگ اهل بیت

    ارادت به آستان مقدس اهل بیت عصمت و طهارت در مردم مشهد همچون سایر ایرانیان ریشه عمیقی دارد. مراسم عزاداری در مشهد به مناسبت های خاصی همچون تاسوعا و عاشورا، شهادت حضرت جواد (ع)، شهادت امام رضا (ع)، اربعین حسینی، ایام رحلت پیامبر اکرم (ص) و امام حسن (ع) و دهه فاطمیه رونق بیشتری دارد. در این ایام مردم جامه ی سیاه بر تن نموده و شال عزا  بر شانه می آویزند. مغازه ها و کسبه، دکان ها و محل کسب خود را سیاه پوش می کنند و پرچم سیاه و عزا بر گنبد و گلدسته های حرم برافراشته می شود. پخش نذورات در این ایام رونق بیشتری دارد. از قدیم الایام شله مشهدی در این شهر رسم بوده، مجاورینی که دارای منازل شخصی وسیع بوده اند، آن ها را در اختیار هیأت های عزاداری که از شهرهای دیگر به مشهد می آمدند قرارداده و این گونه به زائران و عزاداران خدمت می کرده اند. 
     

    شله مشهدی (غذای سنتی مردم مشهد)

    شله غذایی از خانواده ی آش ها می باشد. از زمان قدیم، این غذا برای ایام محرم و ورود هیأت های مذهبی به مشهد تدارک دیده شده بود. در حقیقت مشهدی ها که میزبان هیأت های مذهبی بودند به دلیل اینکه از تعداد دقیق میهمانان اطلاع نداشتند، نمی توانستند غذایی مناسب تر از شله در نظر بگیرند. در اصطلاح آشپزی، این غذا پر برکت است و انعطاف پذیری زیادی دارد. در خصوص آداب شله پزی باید گفت: پختن شله ی نذری یک اتفاق خوب دسته جمعی است که از زمان پاک کردن و شستن حبوبات، تا کشیدن آن در ظرف ها با صلوات همراه می شود. در مشهد، کسانی وجود دارند که برای مراسم چمبه زنی شله در شب های عاشورا و دیگر ایام سال داوطلب می شوند و این کار را ثوابی در راه خدمت به هیأت های عزاداری می دانند. همچنین مشهدی ها اعتقاد دارند هم زدن دیگ شله، گره از کارشان باز می کند و هنگام چمبه زنی حاجات و آرزوهای خود را بیان می کنند. مراسم شله پزی در واقع یک رسم پر طرفدار سنتی است که اغلب در شب و روز عاشورا صورت می گیرد. اما در دیگر مناسبت های سال نیز مانند شب های احیاء و شهادت امامان(ع) نیز رواج دارد و مردم مشهد با این سنت عجین شده اند. 


    شب چله یا شب یلدا

    جشن شب چله یا شب یلدا یکی از قدیمی ترین سنت های ایرانیان و مردم مشهد است که در گذشته بیشتر به کشاورزان مربوط می شده است. این جشن در اول دی ماه یا شب چله بزرگ برگزار می شد و در آن سفره ای روی کرسی می انداختند و میوه، تنقلات، آجیل، آش رشته و... به میهمانان تعارف می کردند. یکی از رسوم زیبای این شب که در خانواده های امروزی مشهد همچنان رایج است استقبال از عروس و دامادهاست. به بیانی در این شب، میوه هایی مثل سیب، گلابی، خربزه، هندوانه و انگور را در طبقی گذاشته، روی آن زَر ورقی می کشیدند و توسط طبق کش ها به خانه ی نامزد می فرستادند. خانواده ی عروس هم ضمن دادن انعام به طبق کش ها، یک قواره پارچه کت و شلواری در سینی گذاشته و برای داماد می فرستادند. 
    شب چله، شب دورهم بودن در خانه ی بزرگ ترهای فامیل، شب شنیدن قصه های کهن از زبان مادربزرگ ها و پدر بزرگ ها، شب فال گرفتن از اشعار حافظ، شب شاهنامه خوانی و در یک کلام شب مهربانی و همدلی می باشد. 

     
     
سایر شهرستان ها
خدمات
تمامی حقوق این پورتال متعلق است به اداره کل میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری استان خراسان رضوی مجری پورتال : شرکت داده پردازی پویان ابتکار شرق